Metro M1 Meydan Alışveriş Merkezi

FOA & MAM & ETÜD MİMARLIK INŞAAT SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.

METRO M1 MEYDAN PROJESİ GENEL BİLGİLERİ

Etüd Mimarlık Inşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. 2003 yılında Y. Mimar Can Özsavaşcı tarafından kurulmuştur. İnşaat gerçekleri ile tasarım sürecini bütünleştirmek üzerine yoğunlaşan firma, bu çerçevede deneyimli kadrosuyla çaışmalara devam etmektedir. FOA İngiltere ve MAM Almanya mimari ofisleri ile koordineli olarak çalıştığı proje ve uygulama çalışması olan Metro M1 Meydan Alışveriş Merkezi genel tanıtım bilgileri ektedir.

M1 MEYDAN ALIŞVERİŞ MERKEZİ

Metro Group Asset Management’ın (MAM) 2007’de açılan son alışveriş merkezi projesi olan M1 Meydan, İstanbul’da “şehir meydanı” konsepti baz alınarak yapılan ilk alışveriş merkezi olma özelliğini taşımaktadır. Ümraniye’nin Çakmak Mahallesi ile Çekmeköy-Şile yol ayrımının kesiştiği noktada bulunan M1 Meydan, 2. köprü başta olmak üzere tüm yol bağlantılarına çok yakın olmasından ötürü, İstanbul’un tüm semtlerinden ulaşımın kolayca yapılabildiği bir konumdadır. İstanbul’un en hızlı gelişen ve değişen bölgelerinden biri olan Ümraniye-Çekmeköy genelinde yaşayan, farklı gelir düzeylerinden insanların, yeşil bir topoğrafyanın ortasındaki insan ölçeğinde bir meydanda buluşması planlanmıştır. Büyük bir meydanın etrafında yer alan tematik mağazaları ile M1 Meydan, “çevresi ile gelişen şehir meydanı" konseptiyle bir açık hava aktivite merkezi olmayı hedeflemektedir. M1 Meydan Alışveriş Merkezi dünyada örnekleri çoğalan “yeni nesil yaşam merkezleri”nin İstanbul’daki temsilcisi olacaktır.

Metro Group'un dünyada bugüne kadar gerçekleştirdiği en iddialı projesi olan M1 Meydan, 70 bin metrekarelik kiralanabilir alanı, 50 mağazası, 10 adet salon içeren sinema kompleksi ve 3 bin araçlık otoparkı ile İKEA dahil 128 bin metrekarelik bir alanda inşa edilmiştir. 14 bin 500 metrekarelik alışveriş alanıyla M1 Meydan bölgenin potansiyelini karşılayabilecek boyuttadır.

ÖZEL BİR PROJE: ÇEVRESİ İLE BÜYÜYEN MODERN BİR ŞEHİR MEYDANI

METRO Group Asset Management, Mart 2005'te, mimari tasarıma karar vermek için uluslararası alanda çalışan 5 mimarlık şirketini Istanbul'a davet etti. Tabanlıoğlu Mimarlık Ofisi, Chapman Taylor HQ, BRT- Bothe Richter-Teheroni Architekten BDA, JSK Architekten ve FOA Mimarlık Ofisi’nden mimarlar bu atölye çalışmasında 3 gün boyunca proje geliştirdiler. Ekipler, METRO Group Asset Management'in mimarlarının ilk konsept anlayışını baz alarak, kendi önerilerini sundular. Çalışmanın dördüncü gününde bütün ekiplerin katılımıyla konsept ve tasarımlar incelendi. Davet edilen diğer mimarlık firmalarından farklı olarak İngiltere’den Foreign Office Architects (FOA) tipik perakende mimarisi deneyimine sahip değildi fakat FOA’nın özgün konsept ve tasarımı sadece yatırımcı tarafından değil, aynı zamanda rakip mimarlık şirketleri tarafından da birinci seçildi.

Alejandro Zaera-Polo, kurucu ortaklarından olduğu FOA'in işe başlama tarzını "binalarımızın kendi kendine büyümesini istiyoruz" şeklinde tarif ediyor. Meydan’ın tasarımında temel olan konunun ‘özdeşlik-kimlik’ olduğunun altını çizen Zaera-Polo tasarım sürecini ve ortaya çıkan ürünü şöyle anlatıyor:

“Her kültür ve coğrafyada farklı bir unsur bulabilirsiniz... Bu bir şekilde insanın yemek yapma alışkanlıklarını gözlemlemek gibi; farklı ülkelerde farklı yemek yapma şekilleri görürsünüz ve bütün bunlar keşfedilmesi gereken ve mimarlığı bile inanılmaz noktalara taşıyan bilgilerdir. Bu farklılıkları ortaya çıkarıyoruz... Biz düşsel projeler üreten mimarlar değiliz, karmaşık programlarla çalışıyoruz. Bu nedenle yaptığımız işte müşteri oldukça önemli bir etken. Projelerde amaçladığımız, işverenin çıkarlarını olası en ilginç yapılara taşımaktır. FOA olarak, daha önce yapılan tipolojileri taklit etmediğimiz, yeni tipolojilerin istenilen programlarla uygunluğunu arttırdığımız bir yöntem geliştirdik. Örneğin Ümraniye Alışveriş Merkezi Projesi’nin planlarına baktığımızda belki tipik bir alışveriş merkezi projesi görmeyiz, altta otopark vardır, insanlar bir meydanda toplanır. Fakat yine de dükkan büyüklüğü, kolon-ızgara yapısı gibi veriler değiştirilemeyecek verilerdir…” *4

“... Mimarlığımız, topoğrafik kriterler, malzeme seçimi ve sirkülasyon şemaları gibi tüm kriterleri içeriyor. Yokohama Projesi zamanındaki kadar topoğrafyanın altını çizmesek de, projelere etkisini yadsıyamam hatta Ümraniye Alışveriş Merkezi projesi için de belirleyici olduğunu söyleyebilirim. Alandaki kot farkı yapının çatısında yürünebilinmesini sağladı. Yüksek kotta bulunan ana yoldan girerek, çatı üzerinde yürüyerek meydana bağlanabiliyorsunuz. Ayrıca, yapının tüm çatısı yeşillendiriliyor ve aydınlıklarla da doğal havalandırmayı sağlıyor. Buna benzer söyleyebileceğimiz çok fazla özel nokta var. Uygulaması tabi ki oldukça pahalı fakat avantajları da oldukça fazla; örneğin bu kadar geniş bir çatıya düşen güneş ışığını yeşil örtü engelleyebiliyor ve alışveriş merkezinin soğutulmasında etkili oluyor. Üstelik çevreye etkisi de daha iyi çünkü yeşil ve sessiz. Hem meydan kaplaması hem de cephe için tuğlayı seçtik çünkü kot farkından dolayı algıladığımız toprak rengini cephede devam ettirdik. Zemin katlarda ise saydam koridorlar bırakarak topraktan ayırdık. Alışveriş merkezinin cephesindeki delikli malzeme havanın da içeri girmesini sağlıyor. Tüm projeye yeşil ve toprak rengi hakim oldu...Sürdürülebilirlik bizim önemli kaygılarımızdan biri. Bildiğimiz alışveriş merkezlerinde güneş çok fazla ısıtır, içeride de karbonmonoksit birikir ve düzenlenmeleri için fazlasıyla enerji harcanır. Ümraniye Alışveriş Merkezi işlemeye başladığı zaman ise sadece yeraltı sıcaklığını kullanarak tüm enerjisini sağladığını göreceksiniz. Bu tür kaygılarla mimarlığı uygulamak önemlidir. Müşteriyi bu şekilde ikna etmelisiniz; “yatırımınız için fazla para harcıyor olabilirsiniz ama bu tür bir harcamayla proje çok az masrafla işleyecektir.” *4

Bütün zeminlerde ve yer yer cephede kullanılan klinkere kontrast olarak mağaza ve ortak alan cepheleri şeffaf cam olarak tasarlanmıştır. Paslanmaz çelik ve ahşabın çoğunlukla kullanıldığı korkuluklar ve peyzaj elemanları konsepti tamamlamaktadır. Meydanın genel aydınlatması eğimli ve düz olmak üzere iki tip aydınlatma direkleriyle sağlanmaktadır. Ayrıca oturma banklarının altında çizgisel aydınlatma, dükkan cephelerinde ve çatı ışıklıklarında bölgesel aydınlatma ve ikea tarafına bakan bölümde yerden yaya aksını tanımlamak amaçlı noktasal aydınlatma yapılmıştır. Ayrıca sinema bölümü ve su oyununda renkli aydınlatma elemanları kullanılmıştır. Rasyonel çözülmüş otopark bölümü ile meydan rampalarla birebirine bağlanmıştır. Meydandan gelen klinker döşeme otopark zeminine kadar indirilmiştir. Otopark duvarlarında özgün yönlendirme işaretleri ve stencil tekniği ile yapılmış görsel soyutlamalar bulunmaktadır. Otopark içindeki hava sirkulasyonuna yardımcı olmak için otopark cephelerinde delikli klinker kullanılmıştır. Klinker zemin, şeffaf cephe, aluminyum çatı saçağı ve yeşil çatıdan oluşan yatay süreklilik sinema bloğunda kesilmektedir. Sinema bloğu değişik geometrisiyle yükselmekte, klinker cepheleriyle farklılaşmaktadır. Yükselen bu modül merkezin uzaktan algılanmasını sağlamaktadır. Farklı kotlardan oluşan sinema salonları, fuaye ve sosyal alanları ile sinema bloğu yoğun bir kullanıma yönelik tasarlanmıştır. Sinema cephesindeki delikli klinker yüzeyler iç mekanla dış mekan arasındaki hava sirkülasyonunu sağlamaktadır. İki salonda salon pencereleri ile klinker cepheden içeriye dokulu bir ışık alınmaktadır, bu pencereler film gösterimleri sırasında otomatik kapanmaktadır.

Meydan, kot farklılıkları kullanılarak yeşil bir tepenin altında olduğu görüntüsü vermektedir. Konserler, kermesler, sergiler, canlı performanslar gibi eğlence, spor, kültür ve sanat etkinliklerinin yanı sıra birbirinden farklı ve eğlenceli aktivitelerin de buluşma noktası olmak üzere tasarlanmıştır.

Jeotermi Sistemi, M1 Meydan'ı Avrupa'nın önde gelen örneklerden biri yapmaktadır. Akıllı sistem 70.000 metrekare büyüklüğündeki alışveriş meydanının ısıtılması ve serinletilmesi için doğal bir kaynak olan "yer ısısını" kullanmaktadır. Ümraniye ilçesindeki tesis ticari bir mülkün klimatizasyonu için kullanılan, Avrupa'nın en büyük Jeotermi tesislerinden biridir. Bu sistem yılda 1,3 milyon Kilowatt saat primer enerji tasarruf etmektedir. Toprağın ısısı diğer enerji alternatifleri karşısında daha fazla avantaja sahiptir. Bu enerji daha emniyetli, günün ve yılın her vaktinde kullanıma hazırdır ve çevre için zararlı herhangi bir emisyona neden olmamaktadır. Sistem için yılda 350 tonluk bir CO-tasarrufu hesaplanmıştır.

Jeometrik sistemler ısınma için veya sağlanan uygun sıcaklıkla elektrik elde etmek için yeryüzünün sıcaklığını kullanır. Yüzeye yakın yerler dışında, hemen hemen diğer tüm yenilenebilir enerji kaynaklarıyla karşılaştırıldığında, güneş radyasyonundan kaynaklanmayan tek enerji türüdür. Jeotermik enerjinin tamamı yeryüzünün içinde radyoaktif izotopların çürümesinden oluşan sıcaklıktır.

Yerin ısısını kullanmak için, bunun önce yüzeye ulaşması gerekmektedir. Bunun için uzmanlar Ümraniye'de toprak zeminde 228 adet yer sondajı yaptılar. 70 metreden 150 metreye kadar derinlikteki sondajlarda ısı değiştirici görevi gören U borular yer almaktadır. Bu seviyede, bütün yıl boyunca hemen hemen aynı kalan yaklaşık 17 derecelik bir sıcaklık hüküm sürmektedir. 19 kilometre uzunluğundaki bu borular, ısı iletimi için kullanıma sunulmuş halde bulunmaktadırlar. Diğer borular ise, yer ısısını, tüketiciler için kombine edilmiş ısı pompalarına ve soğutuculara taşımaktadır. Sondaj alanlarının performansı, ısıtma işleminde 1.000 kilowatt, soğutma işleminde 1.300 kilowatt kadardır.

Sistem aynı zamanda devasa bir ısı rezervuarı olarak da kullanılmaktadır. Yaz mevsiminde havalandırma sisteminden, yani soğuk üreteçlerinden gelen ısıya, kış mevsiminde ısınmak için gereksinim duyulmaktadır. Alışveriş meydanının soğutma gücü ısıtma gücünden hayli fazladır. Bu nedenle ilaveten toplam gücü 2.500 kilowatt olan iki tane soğutma kulesini tesis edilmiştir. Bu kuleler gereksinim duyulması halinde alışveriş meydanındaki 50 mağazada yazın yüksek derecedeki ısılarda bile, bir mekan klimasının hüküm sürmesini sağlayacaktır.

Sistem, enerji verimliliği, kaynak kullanımına göre ön maliyet ekonomisi, bağımsız ısıtma-soğutma imkanı ve sağladığı konfor açısından birçok avantaja sahiptir. Bu sistem ile, M1 Meydan’da, bedelsiz termal enerji en verimli şekilde değerlendirilmekte olup, ihtiyaç duyulan enerjinin sadece üçte ikisine bedel ödenmekte, gerisi topraktan sağlanmaktadır. Sistem ayrıca, karbondioksit atığı oluşturmadığı için, ekonomik, sorunsuz ve %100 çevreci bir sistem ve klasik ısıtma-soğutma sistemleri ile arasındaki ilk yatırım maliyet farkını, verimli çalışması sayesinde, 3-6 yıl içinde amorti etmektedir. Türkiye’de ise ilk kez M1 Meydan alışveriş merkezi ile, bu kadar büyük bir projede hayata geçecek olan toprak kaynaklı ısı pompası sistemi, ekipman hariç 1 milyon Euro’luk bir maliyete sahiptir.

Meydan, atık üretmeyecek bir yapıda tasarlanmıştır. Binadaki çöpler ayrıştırılarak çevrimleme (recycling) sistemi kullanılarak atılacaktır. Bu sistemle Meydan'daki mağazaların atıkları, en modern çevrimleme sistemleri ile uzaklaştırılmaktadır. Kapalı otopark egzost sistemi; Meydan'ın otopark egzost sistemi, bodrum kat tavanındaki görüntü kirliliğini önlemek amacıyla kanalsız fanlar (jetfan) ile sağlanmıştır. Dış havaya açık olan bölümden taze havayı içerilere sürükleyerek tespit edilmiş 3 adet şafttan dışarıya egzost olarak atılmaktadır.